Trong xã hội hiện đại ngày nay, các cảnh cáo về căn bệnh tự kỷ ở trẻ nhỏ ngày càng nhiều. Đáng chú ý la số liệu năm 2017 cho biết tại Việt Nam hiện có đến hơn 200.000 người mắc chứng tự kỷ và phần lớn là ở lứa tuổi trẻ em. Đây là một điều vô cùng nguy hiểm cho các mầm non của tương lai. Ngay sau đây, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về bệnh tự kỷ ở trẻ nhỏ để phòng tránh và dạy trẻ tự kỷ một cách tốt nhất.
1. Bệnh tử kỷ ở trẻ nhỏ là gì?
Tự kỷ là bệnh rối loạn ở hệ thần kinh gây ảnh hưởng đến các hoạt động não bộ. Theo trang viết của Liên hiệp quốc, chứng tự kỷ ở trẻ là một dạng khuyết tật và thường được phát hiện trong vòng 3 năm đầu đời.
Trẻ nhỏ mắc chứng tự kỷ thường biểu hiện ra bên ngoài bởi những khiếm khuyết trong xã hội, khó khăn trong việc giao tiếp hoặc diễn đạt bằng hành động hay lời nói. Bên cạnh đó, những sở thích hay hành vi của trẻ cũng bị giới hạn ở một mức độ nào đó.
Từ những số liệu của khoa Nhi, thuộc Bệnh Viện Nhi Trung Ương nếu ngày trước chỉ có khoảng 50 ca khám bệnh liên quan đến chứng tự kỷ ở trẻ nhỏ thì hiện nay bệnh viện này tiếp nhận hơn 230 ca/1 ngày. Con số này thật sự đáng báo động và số lượng trẻ mắc bệnh tự kỷ đang tăng theo cấp số nhân. Đặc biệt, tại TPHCM trong giai đoạn từ năm 2000 đến năm 2007 số ca mắc bệnh tự kỷ ở trẻ tăng 150 lần.
Vậy, trong xã hội hiện đại ngày nay cha mẹ cần trang bị những gì để nhận biết trẻ mắc chứng tự kỷ để có phương pháp nuôi dạy hợp lý và khoa học?
2. Dấu hiệu nhận biết ban đầu
- Chậm nói được xem là dấu hiệu đầu tiên và là biểu hiện đầu của chứng tự kỷ. Tuy nhiên, các ông bố bà mẹ nên xem xét thật kỹ để tránh nhầm lẫn giữa trẻ chậm nói với trẻ mắc chứng tự kỷ.
- Trẻ ít tiếp xúc với xã hội: nếu trẻ có dấu hiệu như không cười đùa hay sợ hãi ở tháng thứ 3 như những đứa trẻ khác. Hoặc trẻ hiếm khi tiếp xúc ánh mắt, nói chuyện với mọi người. Những cử chỉ, hành động trên của trẻ là dấu hiệu nhận biết rõ ràng nhất chứng tự kỷ ở trẻ.
- Chứng rối loạn giao tiếp: Đây là biểu hiện mà cha mẹ có thể dễ dàng nhận thấy. Ví dụ như trẻ hay phát ra các âm thanh vô nghĩa nhưng lặp đi lặp lại nhiều lần. Hoặc có biểu hiện không hợp tác với người đang trò chuyện với trẻ, trẻ không nói được câu đúng ngữ nghĩa…
- Có hành động kì lạ: Khi chơi đùa hay hoạt động hằng ngày, trẻ có các biểu hiện kì lạ như đi từng bước, chạy vòng tròn…Hoặc tệ hơn nữa, trẻ có hành vi tự làm đau bản thân, la hét lớn khi nổi giận.
- Di chuyển, vận động chậm chạp: Những đúa trẻ bình thường bạn có thể dễ dàng nhận thấy sự linh hoạt trong các hoạt động hoặc di chuyển. Tuy nhiên, đối với trẻ mắc chứng tự kỷ, các hành động bình thường như đi đứng, cầm nắm, di chuyển đều diễn ra khá chậm chạp, từ từ.
Nhận thấy trẻ có một trong những biểu hiện trên thì bạn nên dẫn trẻ đến bệnh viện hay các phòng khám uy tín để các bác sĩ có thể thăm khám và điều trị kịp thời.
3. Cách dạy trẻ tự kỷ tại nhà
Nếu con bạn đang mắc chứng tự kỷ bạn cũng không nên quá lo lắng, mà phải tìm hiểu kỹ càng và áp dụng các phương pháp dạy trẻ tự kỷ tại nhà, để dần dần trẻ hòa nhập hơn với cộng đồng, giảm thiểu tối đa tình trạng bệnh.
- Tạo cảm giác an toàn cho trẻ. Bố mẹ nên xây dựng một môi trường an toàn, thoải mái để trẻ có thể tự do hoạt động, vui chơi mà không bị đe dọa, thu mình lại.
- Thể hiện tình cảm với con. Các bậc cha mẹ nên quan tâm, gần gũi với con, trao đổi ánh mắt, lắng nghe trẻ hoặc chơi đùa cùng trẻ…Tạo cho trẻ cảm giác an toàn rằng lúc nào cũng có người yêu thương trẻ.
- Nói rõ ràng, chính xác ngôn ngữ. Một số trẻ tự kỷ có xu hướng sợ hãi với sự mỉa mai,đùa giỡn và cười nhạo của các bạn trẻ khác. Khi nói chuyện với con, bạn hãy nói chính xác và cụ thể nhất có thể. Nói chuẩn và đơn giản nhất để trẻ không bị cảm thấy ời nói của bạn gây áp lực cho trẻ.
- Ví dụ, thay vì nói với trẻ: “Có lẽ con nên ngồi học bài,” thì ban sẽ nói, “cha/mẹ muốn con thử lại hoạt động này.”
- Đọc truyện để thể hiện hành vi phù hợp trong các tình huống khác nhau. Ví dụ, đọc một câu chuyện về một đứa trẻ đang buồn và chỉ ra một cái cau mày hoặc nước mắt như là những ví dụ của nỗi buồn để giúp trẻ tự kỷ học cách tiếp nhận cảm xúc. Trẻ có thể học bằng cách ghi nhớ.
- Xác định không gian giảng dạy trẻ. Điều này rất quan trọng vì trẻ tự kỷ thường gặp khó khăn trong việc làm quen với các môi trường khác nhau hoặc không gian hỗn độn.
- Xây dựng khu vực giảng dạy của bạn với các khu vực riêng biệt và được xác định như đồ chơi, hàng thủ công, và ăn mặc. Có một không gian yên tĩnh nơi trẻ có thể nghỉ ngơi nếu chúng bị choáng ngợp.
- Đặt chỉ dẫn vật lý của các khu vực xác định trên sàn nhà.
- Dạy những người bạn của trẻ để chúng học cách tôn trọng con trẻ nhà bạn hơn là dạy trẻ tự kỷ chống lại bạn bè.
- Hiểu rằng nếu một đứa trẻ tự kỷ đang phản ứng với một kích thích theo cách mà bạn hoặc bạn bè của nó có thể thấy kỳ quặc, đó có thể là vì một lý do. Ví dụ, nếu một đứa trẻ hoảng loạn mỗi khi ai đó chạm vào đầu, có thể là bởi vì nó là đau đớn với điều đó (nhiều người tự kỷ có ngưỡng đau thấp).
Ngoài ra, cha mẹ cần nên tìm hiểu, học các kỹ năng giao tiếp với trẻ nhỏ có chứng tự kỷ. Và quan trọng hơn hết, cha mẹ phải luôn là người kiên nhẫn nhất với trẻ, không so sánh, áp đặt trẻ mà hãy nuôi dạy, chăm sóc trẻ một cách khoa học nhất. Mọi người xứng đáng có cơ hội để đạt được tiềm năng đầy đủ của họ. Vậy nên qua bài viết này chúng tôi mong bạn sẽ tìm hiểu kỹ hơn về căn bệnh tự kỷ ở trẻ nhỏ để biết cách dạy trẻ tự kỷ tốt nhất.
